Jeroen Vanden Berghe

Een functie als kabinetschef in de Vlaamse regering laat zo zijn sporen na. Twee gewezen topcabinetards, Rudy Aernoudt (Open VLD) en Geert Mareels (sp.a) schreven een boek op basis van hun ervaringen in de schaduw van de macht aan het Martelaarsplein. De een doet dit in de vorm van een pamflet; de ander doet het iets subtieler in de vorm van satire, gebaseerd op nog niet gebeurde feiten. Beiden schetsen een hilarisch beeld van de Vlaamse sp.a en Open VLD kabinetten.

Rudy Aernoudt, voormalig kabinetschef van Serge Kubla (MR) en van Fientje Moerman, heeft een missie. Zoveel is duidelijk. Maar vooraleer zijn boodschap voor een efficiënter overheidsbeleid te brengen, verliest Aernoudt zich in een vernietigende schets van het kabinet Moerman. Kabinetsmedewerkers komen en gaan, een adressenlijst van het kabinet bijhouden was een full time bezigheid. Vrouwelijke medewerkers die hun bureau niet uitdurven uit schrik dat mannelijke collega’s onder hun rokken zitten. De kabinetskok die ’s avonds laat moet terugkeren omdat de vinaigrette niet genoeg gekruid is. De chauffeur die kilometers moet terugrijden om een bonnetje te gaan halen voor de aankoop van een krant. Een niet te harden alcoholgeur in de lift, om acht uur ’s ochtends. Een groot schema van de administratie aan de muur moet met blauwe, oranje en rode kleurtjes aantonen wie waar benoemd kan worden; het ultieme doel is om zoveel mogelijk blauwe partijleden op zoveel mogelijk posities te benoemen.

Of de ambtenaren op het kabinet aanwezig zijn of niet, dronken of nuchter, bekwaam of niet, het heeft allemaal geen belang voor zover ze onvoorwaardelijke trouw zweren aan de partij.

Hoe smeuïger de verhalen zijn, hoe uitgebreider ze aan bod komen. Aernoudt hoeft dan ook geen blad voor de mond te nemen. Ontslagen is hij al, eind dit jaar wacht het proces bij de arbeidsrechtbank. Een vijftal van zijn voormalige medewerkers hebben na de publicatie van het boek wel gereageerd in een open brief , gepubliceerd in De Morgen (21/06/2008). Reageren op al je anekdotes, die slechts occasioneel het niveau van vuilspuiterij overstijgen, is zinloos, schrijven ze. En voegen ze eraan toe: Vooral dat je jezelf als de grote uitzondering afschildert in die zogezegd amorele kabinetsomgeving, dat willen wij met klem betwisten. Maagdelijk wit staat je absoluut niet. Als onkreukbaar kennen we je evenmin. Daarmee is de balans weer in evenwicht en het eenzijdige beeld van een kabinetsleven zonder normen en waarden en vooral met veel politieke foefelarij waar wat bijgesteld.

Het tweede deel van het boek is een uitgebreid manifest voor een efficiënter Vlaams overheidsbeleid. Hij klaagt de wantoestanden van de particratie (zelf heeft hij het over de pornocratie), die een efficiënte en democratische werking van regeringen, ministers en administraties in het gedrang brengen. Het beleidsvoorbereidende werk hoort volgens Aernoudt thuis bij de administratie (departementen) en niet bij het persoonlijke kransje van politieke medewerkers van een minister. Die kabinetten worden maar beter afgeschaft, benoemingen aan de top van de administratie moeten objectief en vooral niet politiek gebeuren. Uiteraard is zijn boodschap immens sterk gekleurd vanuit zijn karakter, zijn overtuiging en zijn slechte ervaringen; anderzijds zet zijn boodschap wel aan tot denken. Voornamelijk omdat ze de basis vormden van het project BBB – Beter Bestuur Beleid, het grootschalige project dat de Vlaamse administratie transparanter en slagvaardiger moest maken

Het vernietigende rapport van de Vlaamse ombudsman stelde dat het reilen en zeilen op het kabinet Moerman symptomatisch was voor de hele Vlaamse regering (resultaat van de klacht van Aernoudt). De dure consultancyopdracht die Fientje Moerman aan een kennis uit de Gentse liberale vriendenkring doorspeelde, en die na drie jaar oploopt tot 200.000 euro en dit zonder zichtbare tegenprestatie, was slechts het topje van een ijsberg. Sinds de publicatie van het rapport is de bal wel aan het rollen gegaan. Kabinetten mogen geen beroep meer doen op externe consultants of studiebureaus. Minister-president Kris Peeters is bereid om te praten over de afslanking van de kabinetten (dossier voor volgende legislatuur). En gisteren (27/08/08) werd een Commissie voor Efficiënte en Effectieve Overheid geïnstalleerd, een denktank die de overheid moet adviseren over de verbetering van haar eigen werking. Karel Van Eetvelt van Unizo wijdt er vandaag zijn blogstukje aan.

Het lezen van de ervaringen door de bril van Rudy Aernoudt is zeker interessant (voor mij zeker aangezien ik de bewuste periode van dicht bij heb mogen volgen; als kabinetsmedewerker van Yves Leterme volgde ik de dossiers Economie, Wetenschap en Innovatie van het kabinet Moerman). Maar ik weet niet of Aernoudts boodschap voor een efficiëntere overheid wel doorheen de anekdotes over een al te schreeuwerige minister, alcoholgebruik, verdenkingen van corruptie, enz… gehoord zal worden.